Tin tức

Mật Ong

Kỹ thuật nuôi và chăm sóc ong

Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu sử dụng mật ong ngày càng nhiều thì ngoài việc khai thác ong có sẵn từ trong thiên nhiên người ta còn nuôi ong để lấy mật. Tuy nhiên, việc nuôi ong như thế nào? Cần những kỹ thuật chăm sóc như thế nào? Bài viết dưới đây chúng tôi xin chia sẻ cho bạn một vài kinh nghiệm về kỹ thuật nuôi ong nhé!


Thứ nhất, Thành phần và cấu tạo


1. Thành phần của đàn ong


Ong Chúa: là con cái có khả năng sinh sản duy nhất trong đàn, tuổi thọ của ong Chúa kéo dài khoảng 3-5 năm.


Ong đực: Số lượng từ vài con đến hàng trăm con và chỉ xuất hiện khi đàn ong ở thế xung mãn.


Ong thợ: là thành phần chủ lực của đàn ong, ong thợ là con cái nhưng buồng trứng không phát triển nên không sinh sản được. Chúng làm việc được phân công theo ngày tuổi. Cụ thể:


+ Từ 1-3 ngày tuổi: lúc này mới ra đời nên chỉ ở trong tổ làm nhiệm vụ bảo ôn (nghĩa là quạt thông khí và điều hòa nhiệt độ trong tổ).


+ Từ 3-10 ngày tuổi: hạch tiết sữa và phát triển, ông thợ ăn mật và phấn hoa để tạo ra sữa nuôi ấu trùng tuổi nhỏ và nuôi ong chúa.


+ Từ 10-20 ngày tuổi: ở tuổi này hạch tiết sữa phát triển, ong thợ sẽ có nhiệm vụ xây tổ và ra ngoài tập bay, nhận diện cửa tổ để chuẩn bị làm việc bên ngoài là đi lấy mật.


+ Từ 20 ngày tuổi trở lên: lúc này ong đã trưởng thành và đi lấy mật hoa và phấn hoa. Đến khi về già chúng có nhiệm vụ canh tổ, đến khi gần chết thì chúng bay xa tổ. Thường tuổi thọ của ong thợ kéo dài khoảng 30-50 ngày.


Ấu trùng: trong các ô lăng của bánh tổ ong chúng ta sẽ thấy có trứng và các con ấu trùng màu trắng sữa và các ô lăng bị bít sáp.

 


2. Thùng nuôi ong và các khung cầu di động


+ Phần thùng nuôi ong


Ở Ý người ta thường dùng kiểu thùng Langtros, thùng có kích thước bên trong là 47x43x25cm được thiết kế có 2 cửa sổ có thể đóng mở 2 đầu để tiện cho việc di chuyển. Thùng còn thiết kế có lỗ to và sàn bay để ong ra vào, nắp đậy để chống mưa nắng. Chân có tác dụng kê cao thùng ong chống dịch như kiến, cóc,…

 

+ Phần khung cầu


Xà trên là 1 cây 2x3x49cm và 1 khung bên dưới có 2 cây 1x3x23cm, một cây 1x1x41cm. Phần bánh tổ người ta thường dùng 1 tấm sáp có kích thước 20x40cm đã được dập thành đáy của lỗ tổ ong, gắn tấm nền sáu vào khung cầu bằng 3 đường dây ràng bằng thép không gỉ, từ đó ong sẽ xây thành bánh tổ ong.



Thứ hai, Kỹ thuật chăm sóc ong


1. Thế nào là đàn 1 ong cơ bản?


Một đàn ong cơ bản là phải có đầy đủ các thế hệ ong gồm: ong thợ, các thế hệ trứng và ấu trùng ong. Số quân phải phủ kín xà cầu vào buổi sáng, dựa trên tỷ lệ trứng và ấu trùng, nhộng có thể đánh giá được chất lượng của đàn ong đó.


Dựa theo số ngày tuổi của trứng, ấu trùng và nhộng của ong thợ theo tỷ lệ sẽ gồm: 1 phần trứng, 2 phần trùng, 4 phần nhộng, như vậy sẽ tạo nên thế bền vững cho đàn ong, nếu ta làm mất cân đối trong tỷ lệ này thì đàn ong sẽ cố gắng sinh sản để cân bằng sinh học.


2. Cách làm tăng cầu ong


Nếu muốn tăng cầu ong thì cần phải hội tụ các yêu cầu sau:


+ Sức sản sinh của ong chúa có dư thừa.


+ Nguồn thức ăn dồi dào (phấn và mật hoa)

 

+ Số lượng quân dư.

 


3. Làm sao biết lúc nào cần tăng cầu?


Đầu tiên, bạn phải biết cách bố trí cầu trong thùng ong và nhiệt độ cầu cho ấu trùng phát triển gồm: nhiệt độ, độ ẩm. Theo đó, nhiệt độ ong luôn điều chỉnh để nhiệt độ trong tổ đạt 35 độ C, độ ẩm trong thùng ở mức 95%.


Tùy mỗi người nuôi sẽ có cách bố trí mật ong khác nhau, theo đó bạn có thể bố trí theo cách sau:


+ Số 1: Cầu để chứa phấn hoa, cầu nằm ở vị trí sát vách thùng phía cửa tổ.


+ Số 2: Cầu trùng lớn từ 3-6 ngày tuổi. Do nhu cầu của cầu trùng này cần lượng lớn thức ăn nên nằm gần cầu chứa phấn rất tốt.


+ Số 3: Cầu trùng nhỏ từ 1-3 ngày tuổi


+ Số 4: Cầu trứng là trung tâm nơi có nhiệt độ và độ ẩm tốt nhất nên ong chúa sẽ sinh sản vòng trứng lớn nhất.


+ Số 5: Cầu nhộng từ 19-21 ngày tuổi, lúc này cầu nhộng đang nở, ong chúa sẽ sinh sản ngay trên cầu này.


+ Số 6,7,8 lần lượt là cầu trùng ở các giai đoạn 15-18 ngày, 12-15 ngày, 9-12 ngày.


+ Số 9: Nếu mùa khai thác thì sẽ là cầu mật, mùa nhân đàn là cầu gắn nền sáp.


Khi đàn ong xung mãn ông thợ xây cầu nền sáp và khi ông chúa ra đẻ ở cầu này tức là điều kiện đã đủ để tăng cầu ta đưa cầu này vào vị trí cầu trứng.


Thường nếu đàn ong có 9 cầu như trên thì chúa rất ít đẻ trứng ở cầu 9, do vậy muốn đàn ong tăng cần nhanh thì bạn chỉ nên để từ 5-6 cầu.


4. Làm sao biết phấn và mật đủ, thừa hay thiếu?


Phấn: nếu buổi sáng sớm còn cầu phấn là đủ ăn, nếu không còn là thiếu còn số lăng để chứa phần gần hết và ong chứa phấn lung tung ở cầu khác là đã dư phấn, bạn cần gạt phấn để dữ trữ lúc thiếu. Nếu thiếu cần phải cho ăn bổ sung phấn hoa nhân tạo.


Mật: thường thì ở cầu ong thường có mật ở các ô lăng bên trên, tất cả các cầu đều phải có phần chứa mật này. Nếu thiếu bạn phải cho ăn bổ sung siro đường cho đến khi có riềm mật này và sau đó quan sát nếu thấy ở 2 góc bị ong ăn hụt bớt thì phải tăng lượng đường, còn thấy các ô lăng phù lên thì giảm lượng đường xuống.



Thứ ba, Phương pháp lấy mật


1. Phương pháp lấy mật đơn đàn


+ Đàn ong 10 cầu quân đông đưa vào vùng nguyên liệu từ 7-10 ngày, khi thấy mật đã vít nắp thì lấy các khung cầu ra giũ hết ong vào thùng, dùng chổi ong quét sạch ong xuống thùng.


+ Dùng dao thật sắc để cắt lớp mặt sáp trám trên các ô lắng chứa mật.


+ Đưa các khung cầu vào thùng quay ly tâm để lấy mật ong nguyên chất ra.


+ Sau khi đã lấy hết mật thì bỏ khung cầu vào thùng ong trở lại. Thường thì mùa hoa có thể từ 10-15 ngày có thể lấy mật 1 lần, mỗi lần 1 đàn 10 cầu có thể lấy được từ 4-12 ký mật ong.


2. Phương pháp lấy mật đàn kế


Muốn đánh mật đàn kế phải tố chức trước đó 40 ngày, có 2 phương pháp lấy mật đàn kế gồm:


+ Phương pháp tự lên: Dùng 1 thùng kế để lên trên 1 thùng bình thường đưa 4 cầu nhộng bỏ lên trên, thêm cầu không vào bên dưới cho chúa đẻ, 20 ngày sau lại đưa 4 cầu nhộng lên trên và thêm cầu không vào bên dưới. Như vậy khi lấy mật thì bên trên toàn là cầu nhộng.


+ Phương pháp dùng đàn hỗ trợ: Lấy 3 cầu nhộng ở đàn hỗ trợ chuyển lên kế của đàn lấy mật, thêm cầu nhộng vào đàn hỗ trợ, cứ 10 ngày lại chuyển 1 lần, 40 ngày sau đưa đàn có thùng kế vào khai thác. Khi số lượng quân suy giảm thì bớt cầu nhộng và đưa tiếp của đàn hỗ trợ vào, sau cùng thì đưa hết đàn vào hỗ trợ. Ưu điểm của phương pháp lấy mật này là đàn ong mạnh nên mật cũng đạt chất lượng cao hơn.


Đối với mật ong nuôi bạn cũng có thể phân loại theo: mật ong cafe, mật ong nhãn,….được tùy vào loại hoa mà ong lấy mật. Thường giá mật ong nuôi sẽ rẻ hơn mật ong khai thác ngoài tự nhiên do quá trình khai thác đơn giản hơn, nhưng về chất lượng thì đều như nhau. Hy vọng với những thông tin trên đã giúp bạn có thể bắt đầu kế hoạch nuôi mật ong hiệu quả nhé.


Lê Hằng



Scroll to Top